Afrika Güneş Enerjisi Devrimi Görünenden Daha Büyük
Afrika güneş enerjisi devrimi, resmi verilerin gösterdiğinden çok daha hızlı ilerliyor. Dağıtık sistemler, Mısır yatırımları ve yeşil hidrojen öne çıkıyor.
Afrika’nın haritalarda olduğundan daha küçük görünmesi, kıtanın gerçek potansiyelinin uzun süre yeterince fark edilmemesine yol açan örneklerden biri. Benzer bir durum enerji alanında da yaşanıyor. Afrika güneş enerjisi devrimi hız kazanırken, resmi istatistikler kıtadaki büyümenin tamamını yansıtmıyor.
Birleşik Krallık merkezli düşünce kuruluşu Ember, 54 Afrika ülkesinin yalnızca 36’sında güneş enerjisi kapasitesine ilişkin resmi veriye ulaşılabildiğini belirtiyor. Bu ülkelerin de sadece 14’ü 2025 yılına ait veri yayımladı. Ember’e göre resmi kayıtlar, güneş enerjisindeki artışı önemli ölçüde eksik gösteriyor.
Kuruluş, açığı belirlemek için Çin’den Afrika’ya gönderilen güneş panellerinin ihracat verilerini, kamu ihalelerini ve diğer resmi kayıtları inceledi. Çin’in Afrika’ya panel ihracatı, Haziran 2025-Haziran 2026 döneminde önceki 12 aya göre yüzde 53 artarak 23 gigavata ulaştı.
Ember’in hesaplamalarına göre Afrika’da 2025 yılındaki güneş enerjisi kapasite artışı 12 gigavat oldu. Bu rakam, Uluslararası Enerji Ajansı’nın 6,2 gigavat ve Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın 4,6 gigavatlık tahminlerinin oldukça üzerinde. Kuruluş, 2026’da kurulumların yüzde 45 daha artmasını ve eklenecek yaklaşık 26 gigavatlık kapasitenin 20 gigavatının şebeke ölçeği dışındaki projelerden gelmesini bekliyor.
Büyümenin ana kaynağını çatılara ve tüketici tarafına kurulan küçük ölçekli sistemler oluşturuyor. Dağıtık güneş enerjisi yatırımları, büyük santrallerle birlikte ilerleyebiliyor. Mısır bunun dikkat çekici örneklerinden biri. Ember, ülkedeki güneş enerjisi artışının yüzde 43’ünün dağıtık enerji kaynaklarından oluştuğunu, aynı dönemde merkezi santral yatırımlarının da hızlandığını bildiriyor.
Mısır’da Asvan yakınlarındaki 1,8 gigavatlık Benban Güneş Enerjisi Parkı, ülkenin büyük ölçekli yatırımlarındaki önemli dönüm noktalarından biri oldu. Nagaa Hammadi bölgesinde planlanan 1,1 gigavatlık yeni santralin ise 200 megavat saat kapasiteli batarya depolama sistemiyle birlikte kurulması öngörülüyor. Ayrıca Scatec, Mısır Elektrik İletim Şirketi ile 1,95 gigavat güneş enerjisi ve 3,9 gigavat saat depolama kapasitesini kapsayan bir elektrik alım anlaşması imzaladı.
Mısır’ın güneş enerjisi potansiyeli, yeşil hidrojen projelerini de destekliyor. 2022’de duyurulan “Mısır Yeşili” projesi, yenilenebilir elektrik kullanarak hidrojen üretmeyi ve bunu Avrupa ile ABD’ye ihraç etmeyi hedefliyor. Suudi Arabistan merkezli ACWA Power da 2023’te Mısır’da 4 milyar dolarlık yeşil hidrojen projesi planını açıkladı.
Avrupa Birliği ile Mısır arasında yenilenebilir enerji alanındaki iş birliğinin güçlendirilmesi amacıyla 690 milyon avroya kadar finansman paketi hazırlanıyor. Avrupa Komisyonu ve Avrupa Yatırım Bankası’nın desteklediği girişimin, 2030’a kadar Mısır’ın elektrik şebekesine 22 gigavat yenilenebilir enerji kapasitesi eklemesi bekleniyor. Bu gelişmeler, Afrika güneş enerjisi devriminin yalnızca büyük santrallerle değil, dağıtık sistemler, enerji depolama ve yeşil hidrojen yatırımlarıyla da şekillendiğini ortaya koyuyor.
