Rusya gübre anlaşması: Türkiye’ye ihracat kolaylığı
Rusya gübre anlaşması kapsamında Türkiye’ye azotlu ve fosforlu gübre ile amonyak ihracatında özel kontenjan sağlanması planlanıyor.
Hürmüz Boğazı’nda ticaretin aksaması, Türkiye’nin azotlu ve fosforlu gübre ile amonyak tedarikini olumsuz etkiledi. Bu gelişmenin ardından Ankara, ihtiyaç duyduğu tarımsal girdilerin temini için Rusya ile yeni bir mutabakat hazırladı. Rusya gübre anlaşması kapsamında Moskova’nın, Türkiye’ye yönelik bazı ihracat sınırlamalarını gevşetmesi bekleniyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Bloomberg’e yaptığı açıklamaya göre, mutabakatın Moskova’da imzalanması planlanıyor. Düzenlemeyle Rusya’nın ihracatında kısıtlama bulunan azotlu ve fosforlu gübreler ile amonyak ürünleri için Türkiye’ye özel bir kontenjan oluşturulması öngörülüyor. Böylece özellikle ilkbahar aylarında artan gübre talebinin daha düzenli karşılanması amaçlanıyor.
Belgenin resmi adı, “Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı ile Rusya Federasyonu Tarım Bakanlığı Arasında Rusya Federasyonu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne Mineral Gübre Sevkiyatı Alanında Mutabakat Zaptı” olarak açıklandı. Mutabakatı Türkiye adına Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Bağcı’nın, Rusya adına ise Tarım Bakan Yardımcısı Maxim Borovoy Markovich’in imzalaması bekleniyor.
Erdoğan-Putin görüşmesinin ardından gündeme geldi
Türkiye ile Rusya arasındaki tarım alanındaki temaslar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçen hafta gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yoğunlaştı. Görüşme, Şangay İşbirliği Örgütü’nün Kırgızistan’daki zirvesi sırasında yapılmıştı.
İki liderin temasları sonrasında yürütülen çalışmalarla Rusya’nın Türkiye’ye uyguladığı bazı ihracat kısıtlamalarını kaldırma yönünde karar aldığı belirtildi. Yeni mutabakatın, bu kararın gübre ve amonyak tedarikine yansıtılması bakımından önem taşıması bekleniyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti tedariki aksattı
28 Şubat 2026’da başlayan İran savaşı sonrasında Hürmüz Boğazı’nda ticaretin durma noktasına gelmesi, Körfez ülkelerinden Türkiye’ye üre, amonyak ve kükürt sevkiyatlarını kesintiye uğrattı. Rusya da mart ayında bazı gübre ürünlerinin ihracatına kota ve kısıtlama getirdi.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, mart ayında yaptığı açıklamada gıda arzında sorun bulunmadığını söylemişti. Yumaklı, bitkilerin gelişim döneminde ihtiyaç duyulan gübre konusunda da sıkıntı yaşanmadığını belirterek arzı artırmaya yönelik önlemlerin aşamalı olarak uygulanacağını ifade etmişti.
Türkiye gübre hammaddelerinde dışa bağımlı
Türkiye’nin yıllık gübre üretim kapasitesi 8 milyon tonun üzerinde bulunuyor. Ancak yerli üreticiler amonyak, fosforik asit, fosfat kayası, potasyum ve kükürt gibi temel girdilerde büyük ölçüde dış tedarike ihtiyaç duyuyor. Bu hammaddeler başta Körfez ülkeleri, Akdeniz havzası ve Rusya olmak üzere farklı kaynaklardan sağlanıyor.
Ülkede yedi büyük gübre üreticisi, 17 tesiste faaliyet gösteriyor. Hammadde teminindeki dışa bağımlılık nedeniyle kapasite kullanımı yüzde 60 ila 70 arasında kalırken, yıllık fiili üretim yaklaşık 4,5-5 milyon ton seviyesinde gerçekleşiyor.
Türkiye’de tarım sektöründe yılda yaklaşık 7 milyon ton gübre kullanılıyor. Üretimle karşılanamayan miktar ithalat yoluyla temin ediliyor. Türkiye normal şartlarda temel gübre ürünlerinde ihracatçı konumda bulunmasa da küresel fiyatların yükseldiği dönemlerde üretici ülkelerle rekabet edebiliyor ve dış pazarlara ürün gönderebiliyor. Bu kapsamda yıllık ihracat 500 bin ton ile 1 milyon ton arasında değişiyor.
Rusya’dan sağlanacak tedarikin artması halinde Türkiye’nin gübre ihracatında da yükseliş yaşanabileceği değerlendiriliyor.
