Petrol Fiyatları Yükseliyor, Hürmüz Boğazı’ndaki Geçişler Azaldı
Brent petrol fiyatları 90 doları aşarken, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişleri belirgin şekilde düştü.
Brent petrol, haftanın ilk işlem gününde %2,6 oranında bir artışla 90,40 dolara ulaştı. Gün içindeki en yüksek fiyat ise 91,41 dolar olarak kaydedildi. ABD tipi ham petrol de %2,3’lük bir artışla 84,39 dolara yükseldi. Bu fiyat değişiklikleri, talep artışından ziyade Orta Doğu’daki sevkiyat risklerinin artmasından kaynaklanıyor. ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının dokuzuncu gününe girmesi ve bölgeden gelen karşılıklı saldırı haberleri, petrolün güvenli taşınmasına dair endişeleri artırdı.
Pazar günü Hürmüz Boğazı’ndan yalnızca dört geminin geçiş yaptığı bildirildi. Cumartesi günü sekiz olan geçiş sayısının bir günde yarıya inmesi, petrol piyasasındaki arz kaygılarını daha da derinleştirdi. Normal koşullarda Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birini taşımaktadır. Bu nedenle, gemi trafiğindeki düşüş, üretim devam etse bile petrolün dünya pazarlarına ulaşımını zorlaştırabilecek bir risk olarak değerlendiriliyor.
Cuma gününden bu yana, üç petrol ürünleri tankeri ve birçok büyük ham petrol tankerinin Hürmüz Boğazı’na yükleme yapmak üzere girdiği tespit edildi. Ancak geçişlerin sınırlı kalması, limanlarda ve Körfez içindeki bekleme sürelerini uzatabilir. Petrol taşımacılığındaki yavaşlama, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarında daha belirgin hale geldi. Perşembe gününden bu yana Hürmüz Boğazı’ndan geçen bir LNG tankeri görülmedi.
Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki üretim ve tanker yüklemeleri devam etmesine rağmen, gemilerin Körfez’den çıkamaması deniz üzerindeki stokları artırdı. Temmuz ortası itibarıyla yedi yüklü Katar tankerinde yaklaşık 570 bin ton LNG bekleniyordu. Körfez içinde konumlanan LNG tanker kapasitesi ise 1,9 milyon tona yaklaştı. Bu miktar, savaş öncesindeki yoğun ihracat temposunun yaklaşık sekiz günlük bölümüne karşılık geliyor.
Boğazdaki geçişlerin yeniden hızlanması durumunda, yüklenmiş tankerlerin kısa sürede ihracata yönelmesi mümkün olacak. Aksi takdirde, bekleyen gemi sayısı ve navlun maliyetleri artış gösterebilir. Brent petrolün 90 doların üzerine çıkması, sadece enerji piyasasını değil, aynı zamanda yakıt ve taşımacılık maliyetlerinin artmasıyla küresel enflasyon riskini de gündeme getirdi.
Vadeli piyasalar, yıl sonuna kadar ABD Merkez Bankası’ndan toplam 29 baz puanlık bir faiz artışı beklemeye başladı. Eylül ayında bir faiz artışı yapılma ihtimali ise %60 seviyelerine yaklaştı. ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi de %5 sınırını yeniden aşmış durumda. Petrol fiyatlarının kalıcı bir şekilde yükselmesi, merkez bankalarının faiz indiriminden uzaklaşmasına veya yeni artışları değerlendirmesine yol açabilir. Uzun süre yüksek kalacak enerji maliyetleri, tüketici harcamaları ve şirket kârlılıkları üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.
Petrolün vadeli fiyat yapısındaki değişim, yatırımcıların yakın vadeli arzı daha riskli gördüğünü ortaya koyuyor. Ön ay Brent kontratının daha ileri vadeli kontratlara göre primli işlem görmesi, kısa vadeli petrol ihtiyacının arttığını gösteriyor. Geçen hafta, ilk ay ile altıncı ay Brent kontratı arasındaki fark 8,92 dolara kadar çıkmıştı. Bu durum, piyasada yakın vadeli teslimata verilen önemin arttığını gösteriyor.
Tanker trafiğinin azalması halinde, rafinerilerin teslimat takvimlerini korumak için daha yüksek fiyat ödemek zorunda kalabileceği öngörülüyor. Boğazdaki geçişlerin normalleşmesi ise vadeli fiyatlar arasındaki farkı azaltabilir. Piyasanın yönü, sadece saldırı haberlerine değil, yükleme terminallerindeki faaliyetlere ve gemilerin boğazdan çıkış hızına da bağlı olacak.
Bu hafta petrol piyasasında takip edilecek ilk konu, Hürmüz Boğazı’ndaki günlük gemi geçişleri olacak. Geçiş sayısının dört geminin üzerine çıkıp çıkmayacağı, fiyatlardaki risk priminin korunup korunmayacağını gösterecek. Umman kıyısı yakınlarında yandığı bildirilen bir gemiye ilişkin incelemenin sonucu da dikkatle izlenecek. Yangının nedeni henüz doğrulanmadığı için piyasa, resmi denizcilik kurumlarından gelecek açıklamalara odaklanacak. Ayrıca, ABD Enerji Enformasyon İdaresi, haftalık petrol stoklarını 22 Temmuz Çarşamba günü Türkiye saatiyle 17.30’da açıklayacak. Ham petrol ve benzin stoklarındaki değişim, jeopolitik risklerin yanı sıra ABD’deki arz-talep dengesini de gösterecek. Brent petrol açısından 91,41 dolarlık gün içi zirve, ilk kısa vadeli eşik olarak değerlendirilecek. Hürmüz Boğazı’ndaki trafik düşük kalırsa, 90 doların üzerindeki fiyatlama güç kazanabilir; geçişlerin toparlanması halinde ise risk primi geri çekilebilir.
