Süper El Nino Gıda Fiyatlarını Yükseltecek Tehlikesi
Uzmanlar, Süper El Nino’nun gıda fiyatlarını artırarak enflasyonu tetikleyebileceği konusunda uyarıyor.
Uzmanlar, süper El Nino olayının tarımsal üretimi tehdit ederek, 2028 yılına kadar sürebilecek küresel bir gıda fiyat artışına neden olabileceği konusunda uyarıyor. Bu durum, zaten devam eden İran savaşının da etkisiyle artan enflasyon baskılarını daha da derinleştirebilir.
Ekonomistler, bu yıl meydana gelmesi beklenen süper El Nino hava döngüsünün, dünya genelinde gıda fiyatlarında ciddi bir şok yaratabileceğini belirtiyor. İran savaşının etkisiyle gıda fiyatları son üç yılın en yüksek seviyelerine ulaşırken, uzmanlar tedarik zincirlerinin iklim değişikliği nedeniyle aşırı hava olaylarıyla karşı karşıya kaldığını ifade ediyor.
Bilim insanları, rüzgar düzenlerindeki değişikliklerin daha sıcak suların ekvatoral Pasifik’in orta ve doğu kesimlerine yayılmasına neden olduğunu ve 2026-27 El Nino’sunun, sıcak hava dalgaları, seller ve daha şiddetli fırtınalar gibi olumsuz hava koşullarını tetikleyebileceğini vurguluyor.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), geçen ay Pasifik’te ısınma koşullarının oluştuğunu doğruladı ve deniz yüzeyi sıcaklıklarının normal seviyelerin 2 derece üzerinde olma olasılığının %63 olduğunu açıkladı.
Haneler, artan yaşam maliyetleri nedeniyle zor günler geçirirken, aşırı güçlü bir El Nino’nun bu durumu daha da kötüleştirebileceği belirtiliyor. Enflasyonda yeni bir şok yaşanma ihtimali, merkez bankalarını da endişelendiriyor ve faiz oranlarının yüksek kalabileceği konusunda kaygılar artıyor.
2026-2027 Döngüsü Önceki El Nino’lardan Daha Güçlü Olabilir
İtalyan bankası UniCredit’in analistleri, El Nino’nun “iklim kaynaklı enflasyonu” yeniden gündeme getirdiğini belirtiyor. Analistler, Avrupa’daki son sıcak hava dalgalarının iklimin temel koşullarında değişiklikler olduğunu gösterdiğini ifade ediyor. El Nino, küresel ısınmanın etkilerini artırarak ilerleyen dönemlerde yeni bir baskı katmanı oluşturabilir.
Geçmişte, doğal olarak meydana gelen bu meteorolojik olaylar, hasatlar ve gıda tedarik ağları üzerinde önemli etkilere yol açtı. Örneğin, bir yüzyıldan fazla süre önce yaşanan en şiddetli El Nino, Çin, Güney Afrika, Brezilya, Mısır ve Hindistan’da büyük kuraklıklara neden oldu ve milyonlarca insanın ölümüne yol açtı. 1876-78 yıllarında Hindistan’da 6 milyondan fazla insan bu olaydan etkilendi.
1981-82, 1996-97, 2015-16 ve 2023-24 yıllarında yaşanan El Nino olayları da kayıtlara geçen en güçlü örnekler arasında yer alıyor. Ancak NOAA’nın projeksiyonları, 2026-27 döngüsünün bu olaylardan daha şiddetli olabileceğine işaret ediyor. Bu durum, kuraklık ve sellerin tarımsal üretime zarar verme ve küresel gıda arzını tehdit etme riskini artırıyor.
Olumsuz Etkisi Tüm Dünyada Hissedilecek
Goldman Sachs analistleri, süper El Nino’nun küresel gıda emtia fiyatlarında %15,8’lik bir artışa yol açabileceğini öngörüyor. Bu artışın dünya genelinde zincirleme etkileri olması bekleniyor. Örneğin, banka Avro Bölgesi’nde gıda fiyatlarının ortalama %1,3 oranında yükselebileceğini tahmin ediyor.
Ancak iklim kaynaklı etkilerin gıda tedarik zincirine yansıması zaman alacağı için sonuçlar hemen ortaya çıkmayacak. Goldman Sachs’a göre bu etkilerin “tam anlamıyla hissedilmesi” 2028’in ikinci yarısına kadar sürebilir. Bu gecikmenin nedeni, aşırı hava olaylarının tarımsal üretimi etkileme zamanlamasıdır. Farklı ürünlerin ekim, büyüme ve hasat dönemleri birbirinden farklı olduğu için etkiler zamana yayılıyor. Ayrıca, önemli sevkiyatlarda kullanılan su seviyeleri gibi lojistik sorunlar da süreci etkileyebilir.
Goldman Sachs analistleri, El Nino’nun şimdiden bazı ürünleri etkilemeye başladığını bildiriyor. Hindistan’da muson mevsiminin normalden daha kurak geçtiği, bazı bölgelerin olağan yağış miktarının yalnızca %25’ini aldığı ve orta Hindistan’ın bazı kesimlerinin ise ancak %50’sini alabildiği belirtiliyor. Bu durumun buğday, pirinç ve şeker kamışı arzını olumsuz etkileyebileceği düşünülüyor.
Bu etkinin dünya genelinde hissedilmesi bekleniyor. Analistler, Güneydoğu Asya’daki kuraklıkların işlenmiş gıdalarda önemli bir bileşen olan palm yağı arzını etkileyebileceğini, ayrıca kahve ve kakao hasatlarının da zarar görebileceğini ifade ediyor. Daha sıcak ve nemli koşullar, hastalıkların yayılmasını hızlandırarak ilerleyen yıllarda tarımsal verim üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.
Avrupa Merkez Bankası (ECB), üç yıl önce yaptığı bir değerlendirmede, güçlü bir El Nino’nun küresel gıda emtia fiyatlarını %9’a kadar artırabileceğini tahmin etmişti. En büyük fiyat artışlarının ise soya fasulyesi, mısır ve pirinçte görülmesi bekleniyor.
UniCredit’e göre, aşırı güçlü bir El Nino senaryosunun gerçekleşme ihtimali hâlâ yüksek. Banka, böyle bir senaryonun küresel tarımsal üretimde %14,3’lük bir kayba yol açabileceğini ve bunun yaklaşık 342 milyar dolar değerinde bir üretim kaybı anlamına geleceğini vurguluyor.
