Hürmüz Boğazı’nın etkisiyle Katar’dan LNG fiyat indirim talebi

Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler sonrası Asya ve Avrupa alıcıları, Katar ve BAE’den LNG fiyat indirimleri talep ediyor.

Asya ve Avrupa’daki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) alıcıları, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat kesintilerinin ardından Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden daha uygun fiyatlar talep etmeye hazırlanıyor. Bu taleplerin arkasında, Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik riskleri ve artan sigorta maliyetleri yatıyor.

Alıcılar, fiyat indirimlerinin yanı sıra teslimat takviminde daha fazla esneklik ve Körfez’deki olası kesintiler durumunda alternatif kargo garantisi istemekte. Katar ve BAE’nin geçmişteki güçlü pazarlık pozisyonları, bu yeni taleplerle birlikte zayıflıyor.

Yeni LNG görüşmelerinde fiyat, teslimat esnekliği ve tedarik güvencesi birlikte ele alınacak. Asya merkezli enerji şirketleri, Hürmüz Boğazı’ndaki olası bir kesintinin sözleşme şartlarına açıkça yansımasını talep ediyor. Alıcıların ilk isteği, uzun vadeli LNG fiyatlarının düşürülmesi. İkinci talep ise kargoların teslim noktası ve sevkiyat takviminde daha geniş bir hareket alanı sağlanması.

Üçüncü talep, ihracatın aksaması durumunda aynı miktarın başka bir üretim tesisinden karşılanması yönünde. Bu tür bir garanti, force majeure ilanının maliyetinin yalnızca alıcının üzerine yüklenmemesini sağlayacak.

Katar ve BAE’den yapılan uzun vadeli LNG alımlarında fiyat genellikle Brent petrol fiyatının belirli bir yüzdesine bağlı olarak belirleniyor. Savaş öncesi dönemde bu oran yüzde 12,6 ile yüzde 12,7 arasında değişiyordu. Ancak son dönemde imzalanan bazı anlaşmalarda bu oran yüzde 12,3’e geriledi. Aradaki fark küçük görünse de, uzun vadeli sözleşmelerde toplam maliyeti önemli ölçüde etkileyebilir.

Gerileyen oran, alıcıların jeopolitik risk ve sigorta giderlerini fiyatın içine şimdiden dahil ettiklerini gösteriyor. Kesintilerin uzaması durumunda, yeni sözleşmelerde daha düşük oranların gündeme gelmesi bekleniyor.

Katar, düşük üretim maliyetleri ve büyük rezervleri sayesinde uzun süredir küresel LNG pazarında önemli bir konumda bulunuyor. BAE ise alıcılara sunduğu daha esnek ticari koşullarla rekabet avantajı sağlıyor. İki ülke, küresel LNG ihracat kapasitesinin yaklaşık beşte birini kontrol etmekte, ancak bu kapasitenin dünya pazarına ulaşması Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerine bağlı.

Savaş nedeniyle petrol ve gaz akışının büyük ölçüde durması, Körfez üreticilerinin kesintisiz tedarik iddialarını zayıflatmış durumda. Düşük üretim maliyetleri artık sevkiyat güvenliğini tek başına telafi edemiyor.

İtalyan enerji şirketi Edison, KatarEnergy ile yıllık 6,4 milyar metreküplük uzun vadeli bir gaz anlaşmasına sahip. Bu miktar, İtalya’nın yıllık doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 10’unu karşılıyor. Ancak Edison’a yapılması planlanan LNG teslimatları, force majeure kapsamında iptal edildi. Şirket, eksik kalan hacmin bir kısmını ABD kaynaklı kargolarla değiştirdi. Bu durum, Edison’ın faaliyet kârını ve yıl sonu beklentilerini olumsuz etkiledi.

Alıcılar, Körfez’den sevkiyat durduğunda Katar ve BAE’nin başka bölgelerdeki tesislerinden yük sağlamasını talep ediyor. KatarEnergy’nin ABD’deki Golden Pass LNG terminali, bu amaçla kullanılabilecek alternatiflerden biri olarak öne çıkıyor. İkame kargo şartı, üreticinin yalnızca gazı üretme yükümlülüğünü değil, teslimatı tamamlama sorumluluğunu da artıracak. Eğer satıcı başka bir tesisten kargo bulamazsa, tazminat veya fiyat indirimi hükümleri devreye girebilir.

Katar’ın LNG üretim maliyetinin milyon İngiliz ısı birimi başına 0,50 dolara kadar düştüğü hesaplanıyor. Bu durum, Katar’a fiyat indiriminde geniş bir hareket alanı sağlıyor. Asya pazarlarına yakınlık da ABD ve Atlantik Havzası’ndaki üreticilere göre navlun avantajı yaratıyor. Ancak Hürmüz kaynaklı sigorta, güvenlik ve bekleme giderleri, maliyet avantajının bir kısmını ortadan kaldırıyor. Alıcılar, üretim maliyetindeki avantajın sözleşme fiyatına daha güçlü bir şekilde yansıtılmasını talep ediyor.

ABD, Kanada ve Mozambik’te devreye girecek yeni LNG kapasitesi, Körfez üreticileri üzerindeki fiyat baskısını artırıyor. Alıcıların daha fazla tedarikçi arasından seçim yapabilmesi, Katar ve BAE’nin pazarlık gücünü sınırlayabilir. ABD kaynaklı LNG, teslimat noktası ve yeniden satış konusunda daha esnek sözleşmeler sunabiliyor. Katar’ın uzun vadeli anlaşmaları ise genellikle daha katı teslim hükümleri içeriyor.

Yeni kapasitenin piyasaya girmesiyle alıcılar yalnızca fiyatı değil, rota çeşitliliğini de karşılaştıracak. Hürmüz’e bağımlı olmayan projeler, daha yüksek üretim maliyetlerine rağmen güvenlik primi kazanabilir. Katar ve BAE, önümüzdeki yıllarda LNG üretimini önemli ölçüde artırmayı planlıyor. Artan kapasitenin alıcı bulması için yeni uzun vadeli sözleşmelere ihtiyaç duyulacak.

Küresel arzın genişlemesi, alıcılara daha düşük fiyat ve daha kısa sözleşme süreleri isteme fırsatı verebilir. Ancak satıcılar, büyük yatırımların finansmanını güvence altına almak için uzun vadeli satış anlaşmalarını korumaya çalışacak. Hürmüz riski, kapasite artışının beklendiği dönemde pazarlığın yönünü değiştirmiş durumda. Üreticiler daha fazla gaz satmaya hazırlanırken, alıcılar güvenli teslimat için daha güçlü şartlar öne sürüyor.

Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG tankerlerinin sigorta maliyeti, savaş nedeniyle artış gösterdi. Yeni sözleşmelerde savaş riski priminin kim tarafından karşılanacağı, önemli bir pazarlık maddesi olacak. Satıcıların sigorta farkını üstlenmesi, LNG fiyatında ek indirim anlamına gelebilirken, maliyetin alıcıya bırakılması durumunda şirketler, daha düşük Brent bağlantısı veya alternatif kargo garantisi talep edebilir. Körfez LNG’sinde bundan sonraki fiyatlama, yalnızca üretim maliyeti ve navlun üzerinden yapılmayacak; rota güvenliği, sigorta, kesinti süresi ve ikame teslimat kapasitesi de sözleşme bedelini belirleyecek.