AB, Rus Petrol Taşımacılığına Tam Yasağı Gündeme Getirdi

Avrupa Komisyonu, Rusya’ya karşı hazırladığı yeni yaptırım paketinde, Rus ham petrolünün taşınmasında Avrupa merkezli denizcilik hizmetlerinin tamamen yasaklanmasını önerdi. Bu adımın, Ukrayna savaşı bağlamında Avrupa Birliği’nin müzakere gücünü artırma çabasıyla atıldığı düşünülüyor.

Eğer öneri kabul edilirse, AB merkezli armatörler, sigorta şirketleri, finans kuruluşları ve diğer denizcilik hizmet sağlayıcıları, Rus petrol taşımacılığına katılamayacak. Bu durum, 2022’de ABD öncülüğünde uygulamaya konulan G7’nin “fiyat tavanı” politikasından daha sert bir yaptırım olarak değerlendiriliyor.

G7 ülkeleri tarafından uygulanan fiyat tavanı sistemi, Rus petrolünün belirlenen fiyatın altında satılması şartıyla Avrupa şirketlerinin taşımacılık ve sigorta hizmeti vermesine izin veriyordu. Avrupa’da varil başına yaklaşık 47,60 dolar seviyesinde uygulanan bu sınır, AB merkezli emtia tüccarları, gemi sahipleri ve sigortacılar için yaptırım riskine girmeden ticarete katılım imkânı sağladı.

Brookings verilerine göre, Baltık Denizi üzerinden yapılan Rus petrol ihracatının üçte birinden fazlası bu şekilde “yasal” tankerlerle taşınırken, kalan kısmı AB dışındaki “gölge filo” tarafından gerçekleştiriliyor.

Avrupa Komisyonu Sözcüsü Paula Pinho, “Şimdiye kadar fiyat tavanı sayesinde Avrupa’nın da dahil olduğu petrol ihracatı devam ediyordu. Bu yasakla birlikte Rusya’dan petrol ihracatı daha da zorlaşacak. Önerinin mantığı budur” şeklinde bir açıklama yaptı.

Yaptırım planı yalnızca taşımacılığı değil, Rus ham petrolünü işleyen yurtdışı tesisleri de hedef alıyor. Gürcistan ve Endonezya’daki iki petrol terminaline yaptırım uygulanması öngörülüyor. Bu adım, AB’nin Rus enerji ticaretine dolaylı katkı sağlayan aktörleri de hedef alacağı mesajını veriyor.

Öneri, ABD ile Rusya arasında Ukrayna’nın geleceğine dair yürütülen temasların gölgesinde gündeme geldi. Süreçte sınırlı bir rol üstlenen AB, ekonomik baskı araçlarını kullanarak masadaki etkisini artırmayı hedefliyor.

AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Moskova’nın Avrupa ile “müzakere ediyormuş gibi yapmaktan gerçek anlamda müzakereye” yönelmesi gerektiğini belirterek, petrol yaptırımlarının bu süreci hızlandırabileceğini ifade etti.

Uzmanlar, tam hizmet yasağının yeni riskler doğurabileceğine dikkat çekiyor. G7 fiyat tavanı politikası, halihazırda Rus petrolünün önemli bir bölümünün denetimi zayıf, sigortasız veya düşük standartlı tankerlerden oluşan “gölge filo” tarafından taşınmasına yol açmıştı.

Küresel hukuk firması Reed Smith’ten yaptırımlar uzmanı Alexander Brandt, AB ve muhtemelen İngiltere’nin kapsamlı bir denizcilik hizmeti yasağına yönelmesinin giderek daha olası olduğunu belirtiyor. Ancak Brandt, tüm taşımaların bu tür tankerlerle yapılmasının güvenlik ve çevre risklerini artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Uzmanlara göre, yaptırımın etkisi henüz net değil. Tam yasak, Rusya’nın petrol gelirlerini baskılayabilir; ancak aynı zamanda uluslararası deniz taşımacılığında denetimsiz “paralel filo”nun daha da büyümesine yol açma ihtimali de bulunuyor.