Marketlerdeki Pestisit Kullanımı Raporu Açıklandı
Greenpeace Türkiye, İstanbul’daki marketlerden alınan domates örneklerinde pestisit kullanımıyla ilgili raporunu açıkladı.
Greenpeace Türkiye, “İçinde Ne Var?” kampanyası çerçevesinde İstanbul’un dört ilçesindeki beş büyük market zincirinden domates örnekleri topladı. Yapılan analizler sonucunda, 20 üründen 3’ünde yasadışı pestisit kullanımı tespit edildiği, 7’sinde ise 3’ten fazla pestisit bulunduğu belirlendi. Mevzuata aykırı pestisit kullanılan ürünlerden birinde, 15 yıl önce yasaklanmış bir etken maddeye rastlandı. Dikkat çekici bir diğer bulgu ise bu ihlallerin iyi tarım logolu ürünlerde yaşanmasıydı.
Greenpeace, bu analizlerle birlikte bir Market Karnesi oluşturdu. Bu karne, market zincirlerinin kamuoyuna sunduğu taahhütler ve bağımsız laboratuvar testlerinden elde edilen sonuçlara dayanarak hazırlanmıştır. Karnede, 75 puan kurumsal taahhütlerden, 25 puan ise raf gerçekliğinden gelmektedir. Analizlerin sınırlı örneklem üzerinden yapıldığı göz önüne alındığında, pestisit sonuçlarına düşük puan verilmesi sağlandı.
Sonuçlara göre, ŞOK market zinciri 30 puan alırken, Migros 20 puan topladı. A101, BİM ve CarrefourSA ise domates karnesini puansız tamamladı. İlk Market Karnesi’nde yalnızca ŞOK, “C” notu alırken, diğer dördü “D” bandında yer aldı.
Greenpeace Türkiye, sağlıklı gıdaya erişimin bir hak olduğunu vurgulayarak, beş büyük market zincirinden sistemsel değişim talep ediyor. Bu talepler arasında tam şeffaflık, kokteyl etkisine sıfır tolerans, maksimum kalıntı limitlerinin iyileştirilmesi ve çiftçi refahının korunması yer alıyor.
Kampanya kapsamında Temmuz ayında İstanbul’un Sultanbeyli, Sancaktepe, Ataşehir ve Kadıköy ilçelerindeki marketlerden domates örnekleri alındı. Domates, mevsim itibariyle en az kalıntı çıkma ihtimali olan ürünlerden biri olarak seçildi. Analizlerde, 20 üründen 3’ünde (yüzde 15) mevzuata aykırılık tespit edildi. Mevzuata aykırı ürünlerden 2’sinde ruhsatsız etken madde kullanıldığı belirlendi. Ayrıca, 20 üründen 7’sinde (yüzde 35) 3’ten fazla pestisit bulundu. Çocuk sağlığı açısından risk oluşturan per/polifloroalkil maddeleri (PFAS) içeren pestisitler de incelendi ve 20 üründen 14’ünde (yüzde 70) en az 1 PFAS’lı madde tespit edildi.
Greenpeace, market zincirlerine yönelmesinin nedenini, bu zincirlerin gıda perakendesindeki pazar payının artması olarak belirtiyor. 2010 yılında %12,64 olan pazar payı, 2021’de %60’a yaklaşmış durumda. Bu durum, pazarın yoğunlaşma oranının son on yılda yaklaşık beş kat artmasıyla paralel ilerliyor. Market zincirlerinin elindeki bu güç, onları gıda kodeksine aykırı ürün satmama sorumluluğu ile de yükümlü kılıyor.
Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer, pestisit sorununa dikkat çekerek, market zincirlerinin sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini ifade etti. Özyer, “Pestisitsiz gıdaya erişim bir haktır. Pazarı kontrol edenler pestisiti de analiz ettirebilir,” dedi. Kampanyanın amacı, üreticiyi özgürleştirmek ve tüketicinin sağlıklı gıdaya ulaşmasını sağlamak olarak belirlendi.
