WhatsApp Grubundan Türkiye Tarım, Gıda ve Çevre Birliği’ne Uzanan Yol

Hepimizin katıldığı ya da istemeden üye olduğu pek çok WhatsApp grubu mevcut. Çoğu zaman bu gruplardaki mesajları takip etmek için yeterli zaman bulamıyoruz. Ancak bazıları bu platformları etkin bir şekilde kullanırken, diğerleri için bu gruplar adeta bir bilgi çöplüğüne dönüşebiliyor.

Bugün sizlere, bir WhatsApp grubunun nasıl büyük ve kapsayıcı bir örgütlenmeye dönüştüğünü anlatacağım.

Yanılmıyorsam, bu hikaye 2019’un sonları veya 2020’nin başlarına dayanıyor. Covid-19 pandemisinin başladığı günlerde, tarım konularında görüş alışverişinde bulunduğum Kemal Berişler, bir WhatsApp grubu oluşturmuş ve beni de gruba dahil etmişti. Genellikle bu tür gruplara katıldığımda, gazeteci refleksiyle sektördeki gelişmeleri takip ederim, ancak paylaşımda bulunmam. Tarım ve gıda konularında bilgi aldığım birçok grup var. Yazılarım ve sosyal medya paylaşımlarım bu gruplarda yer alıyor, fakat ben kendim paylaşım yapmıyorum. Okuyucuların, yazılarımı istemeleri durumunda okumalarını tercih ediyorum.

Kemal Berişler, Hava Kuvvetleri’nden pilot olarak ayrıldıktan sonra bir süre cezaevinde kalmış ve sonrasında pazarda limon satmaya başlamış bir isim. Türkiye’nin dağlarında doğa mantarları sektörünün gelişimine öncülük eden Berişler, kurutulmuş ve yarı kurutulmuş domates ihracatının da öncülerindendir. Onun hikayesini “Yeni Tarım Düzeni/Pandemi-İklim Krizi ve Gıda Egemenliği” adlı kitabımda detaylı bir şekilde ele almıştım. Merak edenler kitabımdan daha fazla bilgi edinebilir.

Kemal Berişler’in kurduğu WhatsApp grubu, 16 Mayıs 2020 tarihinde “Ulusal Tarım Gıda Birliği (UTGB)” adıyla ilk bildirisini yayınladı. Bu bildiri ile bir araya gelen 200 gönüllü üyenin katkılarıyla Ulusal Tarım Gıda Birliği’nin inşası süreci başlamış oldu. Yaklaşık altı ay süren bu süreçte, öncelikle amaç ve ilkeler belirlendi, çalışma alanları ve stratejiler oluşturuldu. Her bir çalışma alanı için gruplar faaliyetlerine başladı. Tüm bu çalışmalar WhatsApp üzerinden yürütüldü ve zamanla fiziksel toplantılar ve etkinlikler düzenlendi. Yakın zamanda İzmir Tarım Fuarı’na katılım sağlandı.

Bu süreç içerisinde bireysel ve sivil toplum kuruluşlarının gruba katılımı hızla arttı. Grubun içinde yalnızca sorunlar değil, aynı zamanda çözümler ve öneriler de tartışılmaya başlandı.

Birliğin Kuruluşu Resmi Olarak Duyurulacak

Sonuç olarak, yaklaşık 150 saygın kuruluşu bir araya getiren ve ülke genelinde 10 binden fazla kişiyi temsil eden Türkiye Tarım, Gıda ve Çevre Birliği kuruldu. Bu kuruluş, 23 Nisan 2026 tarihinde resmi olarak kamuoyuna tanıtılacak.

Türkiye Tarım, Gıda ve Çevre Birliği’nin kuruluş bildirisinde, “Küresel ve ulusal boyutta yaşanan gelişmelerin tarım, gıda ve çevre alanlarına yansımaları ve bu üç sistemde derinleşen sorunların tek boyutlu yüzeysel yaklaşımlarla çözülemiyor olması, dünyada ve Türkiye’de örneği olmayan yeni bir kurumsal yapıyı gündeme getirdi” ifadelerine yer verilmektedir.

Tarım, gıda ve çevre sistemlerindeki yetkin kurumsal yapılanmalar, ortak sorunları çözmek için bir araya geliyor. Türkiye, bilimsel ve bütünsel bir perspektife sahip yeni, farklı ve özgün bir ortak akıl ve çözüm düzlemine sahip olma yolunda ilerliyor.

Küresel iklim değişikliğinin etkileri büyük bir mücadele alanı haline geldi. Pandemi, gıda güvenliği konusunu, savaşlar ise tarımsal girdiler açısından kendi kendine yeterliliğin önemini artırdı. Ülkemizde gıda enflasyonu oldukça yüksek ve geniş kitleler yetersiz beslenme sorunuyla karşı karşıya. Çiftçiler yorgun, umutsuz ve yaşlanıyor. Gençler köyleri terk ederek kentlere göç ediyor, geleceklerini şehirlerde arıyorlar, tarım arazileri ise boş kalıyor.

Topraklar ve Su Kaynakları Tehdit Altında

Milyonlarca yılda oluşan topraklarımız hızla bozulmakta ve her geçen gün daha fazla kötüye kullanılmakta. Yeraltı ve yerüstü su kaynaklarımız, güncel çıkarlar uğruna harap edilmekte, bu durum tüm doğal varlıklarımızın yok olmasına yol açmakta ve gelecek nesillerimizi karanlık bir geleceğe mahkûm etmektedir.

Tarım, gıda ve çevre alanlarındaki sorunlar derinleşirken, yüzeysel politikalar kalıcı çözümler üretememekte. Yeni bir anlayış ve vizyon ihtiyacı belirginleşmiştir. Bu durumu fark eden bireyler ve üye oldukları kuruluşlar, beş yılı aşkın bir süredir süren çabalar sonucunda yeni, farklı ve işlevsel bir yapılanma oluşturmuştur.

Bugüne kadar daha çok tek boyutlu ve tek taraflı olarak gündemdeki sorunlara odaklanılmış, nedenler değil sonuçlar ele alınmıştır. Ancak gelinen noktada birçok sorunun çözülemediği, hatta sorunların daha da artacağı öngörülmektedir. Bu sorunlu yapı sürdürülemez hale gelmiştir.

Yeni Bir Sistem ve Yapıya Gereksinim Var

Yeni bir anlayış ve sistem, yeni bir yapı ve işleyiş gerekmektedir. Bu doğrultuda Türkiye Tarım, Gıda ve Çevre Birliği, tarım, gıda ve çevre zincirinde üretimden tüketime tüm halkaları ve aktörleri bir araya getirme hedefiyle çalışmalara başlamıştır. Birlik, bu kapsamda; yapısal, sistemsel ve süreçsel boyutları dikkate alan, tarım, gıda ve çevreyi birlikte ele alan bütünsel bir yaklaşım geliştirmiştir.

Türkiye Tarım, Gıda ve Çevre Birliği’nin temel amaçları arasında, ortak akıl ve bütünsel yaklaşım ile sorunların analiz edilmesi, bu anlayışla çözümler üretilmesi ve önerilerin hayata geçirilmesi yer almaktadır. Birlik, bu süreçlerin oldukça zahmetli ve zorlu olacağının bilincindedir. Hazırlanan portal ve mobil uygulama ile tarım, gıda ve çevre alanlarında Türkiye’nin en dinamik bilgi ve deneyim paylaşım havuzuna sahip olmayı hedeflemektedir.

Ulusal Seferberlik Anlayışı ile Çalışmalar Yapılacak

Birliğin ulusal seferberlik anlayışı ile çalışacağı belirtilen bildiride, “Ülkemizin konusunda uzman insan kaynaklarını, tüm birikim ve deneyimleriyle sorunların stratejik analiz ve çözüm yollarının üretilmesinde, oluşturduğu çalışma masaları ve sürekli forumlarda bir araya getirecektir” denilmektedir.

Yapılan il birliklerinde tüm paydaşların bireyleri ve kaynakları bir araya getirilerek, üretilen çözümlerin toplumun en üst kademelerinden en derin köşelerine kadar ulaşması sağlanacak ve olumlu bir ortak çıkar odaklı iklimin temeli atılacaktır.

TTGB, ülkesini, insanını ve doğasını seven, bunlara değer veren duyarlı, idealist ve yurtsever bireylerden oluşan bir güçler birliğidir. Türkiye’de ve dünyada örneği olmayan bu nitelik, işlev ve vizyonda ilk ve tek platformdur.

TTGB kurucuları, tarım, gıda ve çevre alanlarındaki sorunların çözümüne katkı sağlamakla yükümlü olan tüm bireyleri ve kurumları kalıcı, sonuç alıcı, uzun vadeli, gönüllü iş birliği ve güç birliğine davet etmektedir.

TTGB’den Kamuoyuna Çağrı

Türkiye Tarım, Gıda ve Çevre Birliği, kuruluş günü olan 23 Nisan’da kamuoyuna bir çağrıda bulunacaktır. Çağrıda özetle şu ifadeler yer alacaktır: “Dünya genelinde ve ülkemizde tarım, gıda ve çevre alanlarındaki sorunlar derinleşmektedir. Başta su, toprak, mera, orman ve ekolojik çeşitlilik olmak üzere tarımda üretim kaynakları azalırken, dünya nüfusu hızla artmaktadır. Gençler tarımsal üretimden uzaklaşmakta ve bu kaynakları kullanacak çiftçilerin sayısı azalmaktadır. Gıda güvenliği ve güvenilirliğinin önemi her geçen gün artmakta, çevre duyarlılığına olan ihtiyaç belirginleşmektedir.

Tarım ve bağlantılı alanlardaki kesimler, sorunlarının çözülmesi bir yana giderek büyümesinden ve derinleşmesinden şikayet etmektedir. Çiftçiler, yüksek maliyetlerden ve düşük fiyatlardan yakınmakta, tüketiciler ise ürünlerin sağlık standartlarının düşüklüğü ve yüksek fiyatlardan şikayet etmektedir. İşçi temini her kademede giderek zorlaşmakta, zincirin ortasında yer alan aracılar ve sanayiciler de yeterli, kaliteli ve istikrarlı ürün bulamamaktan şikayetçidir. İhracatçılar, hem yeterli ve istikrarlı hem de sağlıklı ürün tedarik edememekten, geri dönen ürünlerden yakınmaktadır. Bu zincirde girdi tedariki ve lojistik süreçlerinde ürün ve hizmet sağlayan kesimler, istikrarsız talepten ve tahsilat güçlüklerinden şikayet etmektedir. Çevre duyarlılığı yüksek kesimler, tarımsal üretim-tüketim zincirinin yarattığı olumsuzlukların artmasından, ekolojik çeşitliliğin zayıflamasından ve çevre kirliliğinin derinleşmesinden yakınmaktadır. Kamu otoriteleri ise kaynak yetersizliği ve güven ortamının oluşamamasından şikayetçidir. Bitkiler ve hayvanların da birçok nedenle insanlardan şikayetçi olduğu açıktır.

Şimdi sormak gerekiyor; bir zincirde, üretim kaynakları da dahil olmak üzere tüm taraflar şikayetçi ve sistem neredeyse çökmek üzereyse bu yapı/zincir nasıl sürdürülebilir, bu durum bu haliyle daha ne kadar devam edebilir? İyileşme/gelişme için kimler nereden başlamalı, neyi, nasıl yapmalı?

TTGB Çözüm Yolu

Tarım, gıda ve çevre alanlarında gelinen nokta, sorunlar yumağına işaret ediyor. Zira bugüne kadar izlenen yol, kullanılan yöntemler ve elde edilen sonuçlar artık yeterli gelmiyor. Yeni, farklı ve işlevsel bir yaklaşım ve buna uygun yeni bir iş birliği/güç birliği zeminine her açıdan ihtiyaç duyulmaktadır. Tedarik, üretim, işleme, işçi, pazarlama, dağıtım, lojistik ve tüketim aşamalarında yer alan ve bu farkındalığa sahip bireyler olarak, çiftçi, köylü, finansman, tüccar, sanayici, ihracatçı, işçi, tüketici ve akademisyenler, beş yılı aşkın bir süredir birlikte sürdürdüğümüz yoğun çaba ve arayışlar sonucunda yoldan çekilmek yerine yeni bir yol bulmaya karar verdik.

Değer Zincirindeki Tüm Halkalar Dikkate Alınacak

Türkiye Tarım, Gıda ve Çevre Birliği (TTGB); sorunların ve çözüm arayışlarındaki eksikliklerin farkında olarak, değer zincirindeki tüm halkaları ve aktörleri birlikte dikkate alan, tarım-gıda-çevre sistemlerini bir bütün olarak gören ve böylece sorunları bilimsel çerçevede ortak akıl ile çözmeye çalışan özgün bir platformdur. 81 ilde sanal bir ağ/platform üzerinden örgütlenmekte olan TTGB, oluşturduğu içerikle dünya ve Türkiye’de bir ilki temsil eden TTGB Portal ve Mobil Uygulaması ile tarım, gıda ve çevre alanlarında istatistik, bilgi, deneyim, paylaşım ve iş birliği açısından büyük bir fark yaratacaktır. Bu yapı, aynı anda bir üst yapı kurumu olarak geniş veri tabanından gelen verilere dayanarak çözüm yollarının üretildiği ülkemizin en yetkin beyinleriyle oluşturduğu çalışma alanlarında karar vericileri ve tüm ilgilileri aydınlatacak, kurduğu il birlikleri ile de çalışmalarını alt yapıda gerçekleri sürekli hissetmek ve verilerini tüm kesimlerle en alt düzeyden itibaren üretip paylaşmaktan onur duyacaktır. Bu süreç, toplumun her kesimini yerel ve genel düzeyde besleyecek en önemli bilgi ve eylem ortamını yaratacaktır.

Özetle, WhatsApp grubu ile başlayıp bir çatı örgüte dönüşen Türkiye Tarım, Gıda ve Çevre Birliği, tarım, gıda ve çevre konularındaki sorunları doğru tespit ederek etkili çözümler sunma iddiasında. Bu gelişmeler dikkatle izlenmelidir.