Hürmüz Boğazı’nda Yeni Geçiş Ücreti Krizi Başladı
Hürmüz Boğazı’nda İran, ABD’nin geri adım atmasının ardından yeni bir geçiş ücreti kurumu kurarak uluslararası denizciliği tehdit ediyor.
ABD, Hürmüz Boğazı’ndaki operasyonunu askıya alırken, İran bu durumu fırsata çevirerek yeni bir geçiş ücreti kurumu oluşturdu. Bu gelişme, ticari denizciliği derinden etkileyen yeni bir kriz ortamı yaratıyor.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Basra Körfezi’ndeki mahsur kalan ticari gemilerin güvenli bir şekilde çıkışını sağlamak amacıyla başlattığı “Özgürlük Projesi”ni sadece iki gün sürdürebildi. Pakistan’ın arabuluculuğunda gerçekleşen bu girişim, Washington tarafından “anlaşmaya yönelik önemli bir adım” olarak değerlendirilse de, Tahran’da bu durum bir zafer olarak kutlanıyor. Ancak bu gelişmenin ardından İran, uluslararası ticareti sarsacak yeni bir otorite kurdu: Basra Körfezi Boğazı Kurumu.
İran, bu yeni otorite aracılığıyla gemi sahiplerine doğrudan İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ile iletişime geçerek güvenli geçiş için ücret ödemeleri gerektiğini bildirdi. Bu durum, armatörleri uluslararası hukukun tehlikeli sularına itiyor. Zira, Devrim Muhafızları, ABD tarafından “Yabancı Terör Örgütü” olarak tanımlanıyor ve bu örgüte yapılacak herhangi bir ödeme, büyük yaptırım risklerini beraberinde getiriyor. Washington, İran’a geçiş ücreti ödeyen tüm kurumları yaptırım listesine alacağını ve küresel finans sisteminden dışlayacağını belirtiyor. Bu durum, şirketlerin bu ödemeleri gizlemesini neredeyse imkansız hale getiriyor.
Armatörler, iki kötü seçenekle karşı karşıya kalıyor: Ya İran’ın saldırılarına maruz kalmayı göze alacaklar ya da terör örgütüne haraç ödeyerek ABD’nin ağır yaptırımlarının hedefi olacaklar.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth, operasyonun başarıyla sonuçlandığını ve barış yolunu tercih ettiklerini belirtse de, sahadaki gerçekler bu iyimserliği çürütecek nitelikte. Trump’ın operasyonu askıya alma kararının ardından, Malta bayraklı CMA CGM San Antonio isimli kargo gemisinin boğazda tanımlanamayan bir mühimmatla vurulması, krizin boyutunu gözler önüne serdi.
EOS Marine Danışmanlık Başkanı Martin Kelly, İran’ın gemilerin Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) kapalı olsa bile gece vakti tespit edebilme kapasitesine sahip olduğunu vurgulayarak, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü pekiştirdiğini ifade etti.
