Petroline hattının durdurulması enerji arzını sarstı
Suudi Arabistan, Irak’tan düzenlenen saldırıların ardından Petroline petrol boru hattını tedbiren kapattı. Hasarın boyutu ve yeniden açılış tarihi belirsiz.
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’na alternatif kara güzergâhı sağlayan Petroline petrol boru hattını, Irak’tan düzenlenen saldırıların ardından tedbir amacıyla kapattı. Günlük yaklaşık 7 milyon varil taşıma kapasitesine sahip hattın devre dışı kalması, küresel petrol arzına yönelik endişeleri artırdı.
Suudi Arabistan resmi haber ajansı SPA’nın aktardığı bilgilere göre, Enerji Bakanlığına bağlı acil müdahale ve teknik ekipler, 10 Eylül’deki saldırıların ardından hattın güvenliğini değerlendirmek ve olası hasarı tespit etmek üzere çalışma başlattı. Bakanlık, boru hattı ile bağlantılı pompa istasyonlarında meydana gelen zararın kapsamına ve kesintinin ne kadar süreceğine ilişkin açıklama yapmadı.
Saudi Aramco tarafından işletilen Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, ülkenin doğusundaki Abkayk bölgesinden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya kadar yaklaşık 1200 kilometre uzanıyor. Tamamı Suudi Arabistan topraklarında bulunan Petroline, doğudaki üretim ve işleme merkezlerinden çıkarılan ham petrolü batı kıyısındaki rafineri ve ihracat tesislerine taşıyor.
Bu güzergâh, Suudi Arabistan’ın petrolünü Hürmüz Boğazı’ndan deniz yoluyla geçirmek zorunda kalmadan Kızıldeniz’e ulaştırmasına imkân tanıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin azalması ve bölgede yaşanan gerilim, Petroline’ın ülkenin petrol ihracat altyapısındaki stratejik rolünü daha da artırdı.
Petroline’ın kapasitesi ve fiili sevkiyat
Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, 12 Nisan 2026’da Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın tam pompalama kapasitesinin günlük yaklaşık 7 milyon varile çıkarıldığını bildirmişti. Önceki bir saldırının ardından hatta günlük yaklaşık 700 bin varillik kapasite kaybı yaşanmış, birkaç gün içinde tam kapasiteye dönüldüğü açıklanmıştı.
Saudi Aramco da 2026’nın ilk çeyreğine ilişkin sonuçlarında, batı kıyısındaki arz ve ihracatı desteklemek amacıyla hattın işletme kapasitesinin günlük 7 milyon varile yükseltildiğini duyurdu. Şirketin verilerine göre bu kapasitenin yaklaşık 2 milyon varili batı kıyısındaki rafinerilere ayrılıyor. Kalan bölüm ise ihracat dahil diğer kullanım alanlarına açık bulunuyor.
Ancak hattın teorik kapasitesi, Yanbu’dan gerçekleştirilen gerçek petrol ihracatıyla aynı anlamı taşımıyor. Tanker hareketlerini izleyen Vortexa, Yanbu’daki ham petrol ve kondensat yüklemelerinin eylül ayı başında günlük yaklaşık 3,7 milyon varile ulaştığını, ağustos ayında ise bu miktarın 3,2 milyon varil olduğunu belirledi.
Kpler’in hesaplamasına göre Yanbu’daki eylül yüklemeleri günlük yaklaşık 2,9 milyon varil seviyesinde kaldı; ağustosta bu rakam yaklaşık 1,5 milyon varildi. İki şirket arasındaki fark, tanker takibinde kullanılan yöntemlerden kaynaklanıyor. Bununla birlikte her iki veri seti de batı kıyısındaki fiili akışların Petroline’ın azami kapasitesinin altında olduğunu gösteriyor.
Yanbu’daki depolama ve yükleme imkânlarının da ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor. Bu nedenle boru hattının taşıma kapasitesi ile deniz yoluyla yapılan fiili ihracat miktarı doğrudan birbirine eşit kabul edilemiyor.
Kesintinin olası etkileri
Enerji Bakanlığının hattın tedbiren durdurulduğuna ilişkin açıklaması, öncelikle hasarlı bölgelerin güvenliğinin sağlanması ve boru hattı, pompa istasyonları ile kontrol sistemlerinin incelenmesi amacıyla petrol akışının geçici olarak kesildiğine işaret ediyor. Bu ifade, hattın tamamen tahrip edildiği veya uzun süre kullanılamayacağı anlamına gelmiyor.
Kesintinin süresi; hasarın doğrudan boru hattını mı, pompa istasyonlarını mı, yoksa enerji ve kontrol altyapısını mı etkilediğine bağlı olacak. Hattın kapalı kaldığı dönemde Suudi Arabistan’ın doğudaki üretim merkezlerinden batı kıyısına ham petrol taşıması aksayacak.
Bununla birlikte olası kaybın doğrudan günlük 7 milyon varil olarak hesaplanması mümkün değil. Bu rakam Petroline’ın azami taşıma kapasitesini ifade ediyor; saldırı sırasında hatta fiilen pompalanan veya ihraç edilen petrol miktarını göstermiyor.
Petroline, akaryakıt dağıtım şebekesinden ziyade büyük miktarda ham petrol taşıyan bir altyapı olduğu için kesintinin Riyad ve diğer şehirlerdeki benzin ile motorin tedarikine doğrudan etkisinin daha sınırlı olması bekleniyor. Asıl riskin, batı kıyısındaki rafinerilere ve Kızıldeniz limanlarına ham petrol ulaştırılmasıyla Yanbu’nun Hürmüz Boğazı’na alternatif olarak kullanılabilmesi üzerinde yoğunlaşması bekleniyor.
Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, son saldırıların ardından hasarın boyutunu, devre dışı kalan pompalama kapasitesini veya hattın yeniden ne zaman işletileceğini henüz açıklamadı. Bu nedenle kesintinin küresel petrol piyasalarına etkisini kesin olarak ölçmek için yeni teknik ve operasyonel bilgilerin paylaşılması bekleniyor.
