Suudi petrolünde sigorta maliyeti üçe katlandı
Suudi petrolünde sigorta maliyeti, Yanbu çıkışlı tankerlerde gemi değerinin yüzde 3’üne ulaştı. Kızıldeniz rotasında taşıma baskısı artıyor.
Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na alternatif olarak kullandığı Kızıldeniz güzergâhında taşımacılık maliyetleri belirgin biçimde arttı. Yanbu Limanı’ndan petrol alan tankerlerde savaş riski sigortası primleri son haftalarda yükselirken, sevkiyatın toplam faturası da ağırlaştı. Böylece bölgedeki gerilim, yalnızca ham petrol fiyatlarını değil, ürünün dünya pazarlarına ulaştırılma maliyetini de etkiliyor.
Yanbu çıkışlı tankerlerde prim yüzde 3’e ulaştı
Sektör kaynaklarının aktardığı bilgilere göre Yanbu’dan hareket eden tankerlerde savaş riski sigortası, geminin değerinin yaklaşık yüzde 3’üne kadar çıktı. Yaz aylarının başında yüzde 1’in altında bulunan orandaki yükseliş, tek bir sefer için milyonlarca dolarlık ilave maliyet yaratıyor.
Suudi Arabistan’ın güneyindeki bazı limanlarda risk priminin daha yüksek seviyelere çıktığı, Hürmüz güzergâhında ise oranların daha da arttığı belirtiliyor. Bu durum, Riyad’ın Körfez geçişlerine bağımlılığı azaltmak amacıyla kullandığı alternatif hattın artık düşük maliyetli ve sorunsuz bir seçenek olmaktan uzaklaştığına işaret ediyor.
Boru hattındaki kesinti sevkiyat baskısını artırdı
Sigorta primlerindeki artışın tek nedeni bölgedeki güvenlik riski değil. Suudi Arabistan’ın doğusundaki üretim sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya bağlayan Doğu-Batı boru hattında, son saldırıların ardından kesinti yaşandı.
Hat yeniden işletmeye alınmış olsa da akışın düşük seviyede sürdüğü ve tam kapasiteye dönüşün zaman alabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle Yanbu üzerinden yapılan petrol sevkiyatının teknik açıdan yeniden başlamasına rağmen henüz tamamen normale dönmediği görülüyor.
Piyasalardaki temel endişe, alternatif güzergâhın açık kalmasına karşın güvenlik ve maliyet sorunlarının devam etmesi. Sigorta, navlun, yakıt ve yükleme takvimindeki olası aksamalar bir araya geldiğinde ihracatın lojistik yükü artıyor.
Alternatif güzergâhın maliyeti yükseliyor
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığını azaltmak için yıllardır büyük yatırımlar yapıyor. Doğu-Batı boru hattı da bu stratejinin en önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Ancak mevcut tablo, farklı bir çıkış hattına sahip olmanın tek başına yeterli olmadığını gösteriyor.
Tanker kiralama bedelleri ve yakıt giderlerinin de yüksek seyretmesi, petrol şirketlerinin ihracat maliyetini daha da artırıyor. Bu baskı, ham petrol fiyatlarında oluşan risk priminin kısa sürede ortadan kalkmasını zorlaştırırken, sevkiyat zincirindeki her aşamayı daha hassas hale getiriyor.
Petrol piyasası sevkiyat koşullarını izliyor
Küresel enerji piyasasında arzın miktarı kadar, üretilen petrolün tüketici merkezlerine ne kadar güvenli ve düşük maliyetle ulaştırılabildiği de önem taşıyor. Bu nedenle sigorta primlerindeki sert artış, fiziksel arz tamamen kesilmese bile fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabiliyor.
Yanbu hattındaki maliyet artışı, Suudi petrolünün özellikle Avrupa ve Akdeniz’e yönelen akışında taşıma zincirini pahalılaştırabilir. Bu gelişme, Brent petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareketi sınırlayan unsurlar arasında değerlendiriliyor. Piyasa aktörleri bu nedenle Hürmüz’deki diplomatik gelişmelerin yanı sıra Kızıldeniz’deki tanker trafiğini de yakından takip ediyor.
Türkiye açısından olası etkiler
Türkiye’de ilk etki, enerji ithalatının maliyeti üzerinden görülebilir. Suudi petrolü ve bölgeden ihraç edilen diğer ham petroller için taşıma giderlerinin yükselmesi, rafinerilerin girdi maliyetleriyle birlikte uluslararası akaryakıt ürünleri üzerindeki baskıyı artırabilir.
Bu gelişmenin pompa fiyatlarına aynı gün yansıması gerekmiyor. Ancak Brent petrol, Akdeniz ürün fiyatları, navlun ve döviz kuru birlikte değerlendirildiğinde Türkiye’nin akaryakıt maliyetleri açısından yeni bir risk alanı oluşuyor.
Enerji maliyetlerinin yüksek kalması; enflasyon, cari denge ve sanayinin üretim giderleri bakımından da izlenmesi gereken önemli bir başlık olmayı sürdürüyor.
